[Historia zamieszczona poniżej jest bardzo skrócona i zawiera nieścisłości. Historia naszej wsi jest opracowywana przez Aldonę Rybkę i pojawi się wkrótce w tym miejscu.]
 
Duża wieś leżąca 4 km na południowy wschód od Złotowa. W przeszłości należała do dóbr złotowskich, znana od 1440 roku.W XVII i XVIII w. często zniszczona była przez wojny,pożary i epidemie. W 1725 roku  sprowadzono do Świętej kolonistów z Niemiec,od tego czasu wieś miała dwóch sołtysów: polskiego i niemieckiego. W 1864 roku powstała tutaj pierwsza w okolicy ochotnicza straż pożarna. W końcu XIX wieku Święta liczyła 1163 mieszkańców, posiadała 2 cegielnie, mleczarnię, młyn i kaszarnię. W 1906 roku w miejscowej szkole, gdzie w 1873 roku  zlikwidowano naukę języka polskiego, rodzice na wieść o strajku szkolnym we Wrześni przedstawili petycję żądającą przywrócenia nauki w języku polskim. W okresie międzywojennym w Świętej działały liczne polskie organizacje, m.in. oddział Związku Polaków w Niemczech. Do otwartej w 1929 roku szkoły polskiej uczęszczało ok. 50 dzieci. Nauczyciela -Józefa Horsta zamordowali hitlerowcy. Dla uczczenia jego pamięci w 1959 roku na budynku szkoły odsłonięto tablicę.
Ze Świętej pochodzą trzej wybitni działacze polonijni z rodziny Maćkowiczów: Jan i Władysław - nauczyciele oraz Izydor - kierownik V Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech.
Osią wsi jest szosa Złotów - Buntowo. Wśród zabudowań zachowało się wiele chat z XIX wieku m.in. szachulcowych. Chałupa nr 98, uchodząca za najstarszą na Ziemi Złotowskiej z XVIII w., posiadająca stylowe, dobrze zachowane wnętrze i wyposażenie z przełomu XIX i XX W., stanowi obiekt muzealny - filię Muzeum w Złotowie.W 2010 roku przeniesiona do Złotowa.W południowej części wsi, nieopodal szosy do Kleszczyny roku. W południowo-zachodniej części wsi, przy drodze do Wąsosza, między dwoma niewielkimi jeziorkami wznosiła się Góra Żydowska - 130 m n.p.m był to pierwszorzędny punkt widokowy na okolicę. Wg tradycji na szczycie pagórka w czasach pogańskich miało znajdować się miejsce kultu  religijnego- święty gaj. Być może od tego miejsca pochodzi nazwa wsi. 3 km na wschód przy linii kolejowej leży wieś Nowa Święta, powstała w 1837 roku po parcelacji gruntów w Świętej. Od 1930 roku czynna była szkoła polska, do której uczęszczało 14 dzieci.Obiektem przemysłowym jest znajduje się murowany korpus wiatraka tzw. holendra, zbudowanego w 1902 tartak. Przy szosie ze Świętej do Złotowa znajduje zakład ogrodniczy.
   
© www.wies-swieta.net